Een gesloten deur is een vrijheidsbeperking voor mensen die eigenlijk naar buiten willen. Wanneer je op deze manier naar gesloten afdelingen kijkt, voel je dat het anders moet. Maar tegelijkertijd zegt ons zorghart dat we mensen moeten beschermen. Dankzij individueel maatwerk en technologie is beiden mogelijk: vrijheid én bescherming. Dat is de basis van ons Opendeurenbeleid.
Het Opendeurenbeleid past binnen de Wet zorg en dwang (Wzd), welke leven in vrijheid stimuleert. Want waarom zou iemand met een ziekte zoals dementie geen vrijheid mogen ervaren? “Die kijk op zorg, geen beperking tenzij het echt nodig is, sluit naadloos aan bij onze visie op positieve gezondheid, waarbij bewoners zoveel mogelijk eigen regie behouden”, vertelt Patricia Turan, sectormanager Wonen met zorg bij Amarijn.
Met name in vroege fase
Wanneer die eigen regie beperkt wordt door een gesloten deur, doet dat wat met mensen. “Mensen met dementie kunnen de behoefte hebben om ergens naartoe te gaan. Gewoon even weg of ‘de kinderen van school halen’. Als een deur dan dicht of onherkenbaar is, geeft dat ze een gevoel van onrust”, vertelt Nienke Wisman, specialist ouderengeneeskunde. “Je merkt dat vooral mensen in de vroege fase van dementie dit ervaren. Mensen die al verder in hun dementie zijn, hebben vaak juist behoefte aan nabijheid en geborgenheid.”
Die kijk op zorg, geen beperking tenzij het echt nodig is, sluit naadloos aan bij onze visie op positieve gezondheid, waarbij bewoners zoveel mogelijk eigen regie behouden.
We draaien het om
Nu is het momenteel niet zo dat alle bewoners van Amarijn op de afdeling moeten blijven. “Mensen met nog voldoende cognitief vermogen mogen naar buiten. Hiervoor wordt een hulpmiddel geregeld. Maar straks, met het Opendeurenbeleid, draaien we het om: dan is de deur open en voorzien we een hulpmiddel voor degenen die, om veiligheidsredenen, níet naar buiten mogen. Bijvoorbeeld slimme deuren met gezichtsherkenning die gesloten blijven bij specifieke individuen.”
Beoordeling per individu
Wie wel of niet naar buiten mag, wordt per individu periodiek beoordeeld. “De regiebehandelaar overlegt samen met de zorgverantwoordelijke, bewoner en naasten wat de mogelijkheden en risico’s zijn”, licht Patricia toe. Nienke legt uit wat tijdens zo’n gesprek de afwegingen zijn. “Voor iemand die fysiek in staat is om naar buiten te gaan, zich nog veilig kan bewegen in het verkeer en waarmee we terugkeerafspraken kunnen maken, zijn alle deuren open. Afhankelijk van of iemand buiten de weg kan kwijtraken of deze nog zelfstandig terug weet te vinden, werken we met een GPS-tracker.”
Bewegen binnen Amarijn
Daarnaast is er het scenario dat iemand wel fysiek in staat is om naar buiten te gaan, maar verkeersonveilig is. “Dan zijn de deuren van de afdeling open en kan diegene vrij in het verpleeghuis rondlopen. De buitendeuren blijven voor deze persoon gesloten”, aldus Nienke. In zeldzame situaties blijven ook de afdelingsdeuren gesloten, bijvoorbeeld voor bewoners die agressief gedrag kunnen vertonen, wat een gevaar kan opleveren voor bewoners van andere afdelingen.
3 leefcirkels
Zo werkt Amarijn dus met drie zogenaamde leefcirkels. De eerste is de kleinste: de afdeling zelf, de tweede is het volledige verpleeghuis en de derde leefcirkel reikt tot en met buiten. “Bij veranderingen of in ieder geval ieder half jaar tijdens de bespreking van het Zorgplan, evalueren we welke leefcirkel voor de individuele bewoner passend is. Dat is altijd maatwerk”, aldus Nienke.
Veel voordelen
Dankzij deze opzet komt er voor bewoners meer bewegingsvrijheid en daarmee gepaard ook meer beweging, wat de achteruitgang van dementie vertraagt. “Ook het welzijn in algemene zin wordt beter”, vertelt Patricia. “Daar investeren we overigens veel in bij Amarijn, onder meer door een gezellige inrichting van de woningen en het organiseren van activiteiten, zodat het vooral ook gezellig is om bij ons te blijven.”
Nog wennen
Op drie verpleeghuislocaties werkt Amarijn al volgens het Opendeurenbeleid. “Hof Ravensteijn, Ter Reede Vondellaan en Oranjehof”, somt Patricia op. De ervaringen zijn wisselend. “Het is nog wennen, zoals iedere verandering wennen is”, legt Nienke uit. “Het beeld van ‘de deuren gaan open en iedereen rent naar buiten’, zo gaat het natuurlijk niet. Sommigen kijken even nieuwsgierig om het hoekje en gaan dan snel weer terug de woning in waar hun kopje koffie klaarstaat. Maar je ziet tegelijkertijd ook dat bewoners wel degelijk meer gaan bewegen en dat er zelfs vriendschappen ontstaan tussen mensen van verschillende afdelingen. Dat het Opendeurenbeleid dit mogelijk maakt, vind ik wel heel mooi.”
Spannend, vooral in het begin
Voor zorgprofessionals is het vooral spannend dat bewoners, soms langer dan verwacht, van de afdeling weg gaan. Patricia hierover: “Vooral in het begin kan dat extra mentale druk geven. Ze voelen zich natuurlijk verantwoordelijk voor deze mensen. Daar voeren we goede gesprekken over met elkaar. En als een bewoner een keer zoek raakt, volgen we heldere protocollen, inclusief nazorg voor onze medewerkers. Dat doen we nu al en dat blijft ook zo.”
Je ziet tegelijkertijd ook dat bewoners wel degelijk meer gaan bewegen en dat er zelfs vriendschappen ontstaan tussen mensen van verschillende afdelingen. Dat het Open-deuren-beleid dit mogelijk maakt, vind ik wel heel mooi.
Mooie ontwikkelingen
Ook helpt het enorm wanneer zorgmedewerkers van verschillende afdelingen elkaar helpen. Amarijn stimuleert dit en Nienke ziet in de praktijk dat het werkt. “Medewerkers bellen elkaar: ‘Hé, jullie bewoner zit bij ons hoor, hij eet hier een hapje mee’, of ‘We zien dat onze bewoner bij jullie op bezoek is, zouden jullie de medicatie willen geven?’ En zo zien we meer mooie ontwikkelingen als gevolg van het Open-deuren-beleid. Bijvoorbeeld ergo- en fysiotherapeuten en die erdoor geïnspireerd raken en met nieuwe ideeën komen rondom bewegingsgerichte zorg.”
Eerste ervaringen
De projectgroep Opendeurenbeleid van Amarijn houdt alle ervaringen en ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. “Bijvoorbeeld ook hoe goed en betrouwbaar de techniek werkt”, vertelt Patricia. “Daarover zijn we zeer tevreden. Het systeem is heel betrouwbaar.” “En als organisatie leren we praktische dingen bij”, vult Nienke aan. “Bijvoorbeeld het belang van een goede interne bewegwijzering, waardoor bewoners makkelijk de weg van en naar hun woning kunnen vinden.”
1 januari 2027
Voor 1 januari 2027 wil Amarijn het Opendeurenbeleid in al haar verpleeghuizen geïmplementeerd hebben. Op dit moment worden de randvoorwaarden, zoals de techniek en inrichting, voorbereid. Komende maanden organiseert Amarijn informatiebijeenkomsten voor bewoners en naasten en opleidingen voor medewerkers. Ook wijkagenten en nabijgelegen winkels worden geïnformeerd. Meer informatie over het Open-deuren-beleid is te vinden op deze pagina.
